Dzisiaj nie chodzimy już z pielgrzymką do pustelników, ale mniej więcej w tym samym duchu i w tym samym celu otwieramy ich pisma. W pierwszej chwili możemy przeżyć dosłownie wstrząs. Skąd egipscy analfabeci wzięli taką wiedzę psychologiczną? Jak doszli do tak dojrzałej umiejętności odróżniania ziarna od plewy w życiu modlitwy, i odrzucenia plewy, choćby błyszczała, a wybierania ziarna, choćby się wydawało bezwartościowe i niepozorne? Niewątpliwie jednak tę wiedzę zdobyli i do tej dojrzałości doszli – nie wszyscy oczywiście i nie w równym stopniu, ale też ci właśnie, którzy najpełniej doszli, pozostali w pamięci uczniów i świata imiennie, jako wielcy nauczyciele; ci zaś, którzy nie doszli, znani są dzisiaj jako tło do opowieści tamtych, o prawdziwych przyjaciołach Bożych. I czytamy, że Abba Pojmen albo Makary sprostował błędne nauki „pewnego starca”, albo dobrocią przezwyciężył zazdrość pewnego starca, albo nauczył pewnego starca łagodności w miejsce surowości. Te kilkanaście wieków, które minęły między nimi a nami, a bardziej jeszcze reakcja uczniów na to, co słyszeli, podziałały jako sito: wiatr uniósł prawie wszystkie nauki i przykłady bezwartościowe, a pozostało to, co doświadczenie pustyni uznało za czyste złoto. Po pierwotnym okresie prób i eksperymentów wypracowano w życiu monastycznym doktrynę spójną, prostą i pełną Ducha Bożego.

Do tych więc wielkich starców, do sławnych i wypróbowanych mistrzów, wybieramy się teraz na pielgrzymkę po „słowo”. Nie będzie to systematyczny wykład, raczej właśnie zbiór „słów”, trochę w odpowiedzi na nasze własne pytania, a trochę wedle tego, co samym starcom jawi się jako najważniejsze.

Zapraszamy do wysłuchania cyklu konferencji naszej siostry Małgorzaty Borkowskiej OSB, które zostały wygłoszone dla naszej wspólnoty w ramach spotkań formacyjnych ukazujących stale aktualną mądrość Ojców Pustyni. Siostra Małgorzata jako tłumaczka apoftegmatów zawartych w Gerontikonie oraz doświadczona mniszka potrafi umiejętnie przetransponować „pustynną mądrość” pierwszych wieków chrześcijaństwa na grunt współczesności.

1. Czytając apoftegmaty [część 1]

2. Czytając apoftegmaty [część 2]

3. Czytając apoftegmaty [część 3]

4. Abba Ammoe

5. Abba Ammun

6. Abba Antoni Wielki

7. Abba Agaton

8. Abba Arseniusz [część 1]

9. Abba Arseniusz [część 2]

10. Abba Arseniusz [część 3]

11. Św. Bazyli Wielki

 12. Abba Besarion [część 1]

13. Abba Besarion [część 2]

14. Abba Beniamin

15. Święty Epifaniusz z Salaminy

16. Ewagriusz z Pontu [część 1]

17. Ewagriusz z Pontu [część 2]

 18. Święty Grzegorz z Nazjanzu

19. Abba Gelazy

20. Abba Geroncjusz

21. Abba Daniel

22. Abba Dioskur

23. Abba Dulas