Matka Magdalena Mortęska

Ksieni benedyktynek w Chełmnie (1579 – 1631), reformatorka zakonu, sługa Boża.

Matka Magdalena Mortęska urodziła się w 1554 r. w Pokrzywnie jako córka Melchiora, podkomorzego malborskiego, i Elżbiety z d. Kostczanki. Wiosną 1579 r., w wieku dwudziestu pięciu lat,  wbrew woli ojca zdecydowała  się wstąpić do opustoszałego wówczas klasztoru chełmińskiego. Jej przykład pociągnął kilka innych kandydatek, wraz z którymi w czerwcu tegoż roku, a więc po bardzo krótkim nowicjacie, złożyła profesję i natychmiast została obrana ksienią odnowionego klasztoru.

Matka Mortęska zreformowała swój klasztor ściśle według idei Soboru Trydenckiego, zarówno pod względem duchowości, jak i w sferze prawa zakonnego (z pewnym jednak złagodzeniem w kwestii klauzury). Cieszyła się ogromnym napływem kandydatek: w ciągu swoich półwiecznych rządów przyjęła ponad 200 profesji, co pozwoliło jej posłać zakonnice na 8 nowych fundacji. Z nowo powstałych klasztorów usiłowała stworzyć kongregację, zjednoczoną jeśli nie organizacyjnie, to przynajmniej przez jednolite, dokładnie spisane i wszędzie przestrzegane prawa i zwyczaje. Bardzo leżała jej na sercu także jedność w samej wspólnocie.Świadczy o tym tekst Walety – jej duchowego testamentu.Dla swoich zakonnic stanowiła wzór żarliwej pobożności, ale była także świetną administratorką. Sprawy nowych fundacji przeprowadzała przez wszystkie trudności z wielką energią i zrównoważeniem.

Jako pierwsza w Polsce kobieta prowadziła systematyczną działalność wydawniczą. Zachęcała do tłumaczenia starochrześcijańskiej i współczesnej literatury ascetycznej, łożąc na wydanie tych przekładów. Opierając duchowość zakonną na pracy intelektu, uformowała w tym duchu polskie mniszki benedyktyńskie, dzięki czemu także i szkoła klasztorna stała się miejscem nie tylko wychowania, ale i wykształcenia. U współczesnych cieszyła się wielkim autorytetem zarówno ze względu  na pobożność i dzieło reformy, jak i z powodu nieprzeciętnego intelektu i zmysłu prawnego.

Po śmierci, która nastąpiła 15 lutego  1631 r., M. Mortęska została otoczona kultem.Pochowano ją w specjalnej krypcie pod kościołem. Od 2006 r.jej ciało spoczywa w specjalnej krypcie przy klasztorze  w Chełmnie. Proces beatyfikacyjny był na przestrzeni wieków już dwa razy rozpoczynany. Obecnie wzowiono na nowo starania o beatyfikację. Został ostanio wydany obrazek z jej krótkim życiorysem oraz z modlitwą o łaski za jej przyczyną, którą zatwierdził 5.lutego Ks.Bp. A. Suski.Oto jej tekst :

Boże, Ty obdarzyłeś służebnicę Twoją Magdalenę Mortęską licznymi łaskami, tak, że podczas swego ziemskiego życia jaśniała pięknością swej duszy jak promień świetlany pośród błędów wiary, pociągając swym przykładem wiele dusz do Boga.

Wysłuchaj nasze pokorne błagania, które do Ciebie zanosimy, prosząc, abyś ponownie raczył objawić światu świętość jej życia. Spraw, aby dzisiaj jej wstawiennictwo, jak niegdyś ziemska gorliwość o chwałę Bożą i zbawienie ludzi, wyjednało nam łaskę (…) i doprowadziło do poznania prawdy, i osiągnięcia szczęścia wiecznego. Amen.


Posłuchaj fragmentów z audiobooka Wiślanym szlakiem. Opowieść o jednookiej ksieni Mortęskiej (czyta s. Małgorzata Borkowska OSB): Jako pan starosta sromocie zapobiec chciał Jak łatwo zrobić coś z niczego. Przeczytaj artykuł Jednooka ksieni… Kim była Służebnica Boża Matka Magdalena Mortęska?


Bibliografia na temat Sługi Bożej Matki Magdaleny Mortęskiej OSB

Książki

Słownik [klasztorów] mniszek benedyktyńskich w Polsce, Tyniec 1989. O kongregacji chełmińskiej i jej prawach.

Życie codzienne polskich klasztorów żeńskich w XVII- XVIII wieku, Kraków 2017. O kongregacji chełmińskiej i jej prawach.

Białe i bure. Historia życia monastycznego w dużym skrócie, Kraków 2005. O kongregacji chełmińskiej i jej prawach.

Zakony żeńskie w Polsce w epoce nowożytnej, Lublin 2010. O kongregacji chełmińskiej i jej prawach.

Wiślanym szlakiem. Opowieść o jednookiej ksieni Mortęskiej, Kraków 2016.

Krótsze prace

The Practice of Enclosure in the Polish Benedictine Congregation of Chelmno (XVI-XX Century), STUDIA MONASTICA 19/1 1977 (Abadia de Montserrat).

Ideał benedyktynki proponowany przez Kongregację Chełmińską, ZNAK 318 (12 1980).

Two Attempts at Self-Government of Feminine Religious Institutes in Poland, STUDIA MONASTICA 23/1 1981.

Benedyktynki, w: Zakony benedyktyńskie w Polsce, krótka historia, Tyniec 1981; toż, w dużym skrócie, w: Monastycyzm, historia i duchowość, Kraków 2002.

A Post-Tridentine Approach to the Rule of St. Benedict, STUDIA MONASTICA 28/2 1986.

Praktyka klauzury u benedyktynek polskich, w: Za przewodem Ewangelii, Tyniec 1986.

Potrydencka wersja reguły św. Benedykta.

An Advent Conference by Magdalen Morteska (transl.), VOX BENEDICTINA 4/4 1987.

Między tradycją a powrotem do źródeł: szesnastowieczne modele odnowy życia zakonnego w Polsce, w: Fermentum massae mundi, Warszawa 1990.

Szkic duchowości benedyktynek Kongregacji Chełmińskiej (1579-1933), Duchowość zakonna w Polsce, Kraków 1994, Znak.

Jezuici i ich duchowość w oczach polskich mniszek XVI-XVIII wieku, ŻYCIE DUCHOWE 4 (nr 2 1995).

Zakony żeńskie w Polsce w okresie potrydenckim, w: Zakony i klasztory w Europie środkowo-wschodniej X-XX wiek, Lublin 1999.


Odnalazłyśmy w naszym archiwum Hymn do Matki Mortęskiej. Nie udało się jeszcze zinedntyfikować autorki, ani czasu jego powstania. Oto odnaleziony tekst :

Hymn do Matki Mortęskiej

Matko Mortęska, Matko ukochana

W godowych szatach wybranej dziewicy
Pełna miłości służebnico Pana
O szczepie płodny w Chrystusa winnicy

Po całej Polsce szczep Twój się rozplenił
Przechodząc w dziejach zmiennych ciężkie losy

I tu nad morzem klasztor się czerwieni
Gdzie głos Twych córek hymny śle w niebiosy

Na swój Żarnowiec rzuć błogie wejrzenie
By w nim nie zmilkły hymny Bożej chwały
Niech nas ominą czarnej chmury cienie
Aby w nim dojrzał owoc doskonały.

Z wielką ufnością do Ciebie idziemy
Przed tronem Stwórcy stań w naszej obronie
My Twoje córki sercem to czujemy,
Że Bóg świętością ozdobił Twe skronie.

S. Brygida o. OSB


Polska Teresa z Ávila – Matka Magdalena Mortęska